Bier brouwen? Nee, dat lieten ze over aan de mannen, de nonnen van Sint-Catharinadal wilden iets verfijnders maken: wijn! Dit is het fascinerende verhaal achter hun wijngaard in Brabant.
Afgelopen maandag mocht ik met Les Genereux mee naar Sint-Catharinadal in Oosterhout. We werden hartelijk ontvangen door Priorin Maria Magdalena, na een inspirerende rondleiding door Priorij Sint-Catharinadal werden we getrakteerd op een boeiend seminar van twee ervaren oenologen, Gerard Horsting en Adam Dijkstra, zij namen ons mee de wereld in van de wijnproductie voor de nonnen.
De priorin leidde ons door de rijke geschiedenis van dit Norbertinessenklooster dat zijn oorsprong vond in 1295. De dames hebben niet altijd in Oosterhout gewoond en hoe kwamen ze er eigenlijk bij om wijn te gaan maken?
Overstromingen, ballingschap en een koninklijke Redder
Het klooster werd oorspronkelijk gesticht in Wouw, een plaatsje vlak bij Roosendaal, dat regelmatig werd geteisterd door overstromingen, geen handige plek toen der tijd om te wonen, vandaar dat er naar Breda werd verhuisd, alwaar de dames drie eeuwen lang een zelfvoorzienend bestaan leidden, tot ze tijdens de reformatie werden verdreven.
De gemeenschap viel niet uit elkaar. Zij bleef bestaan dankzij Amalia van Solms, een lid van de koninklijke familie, die toetrad tot de Norbertinessen. Een koninklijk lid in het midden van het gezelschap bleek niet heel onvoordelig uit te pakken. Amalia zorgde in 1667 ervoor dat de dames een onderkomen kregen in Oosterhout, dit klooster bestond al eeuwen en viel onder bescherming van de oranjes.
Eind achttiende eeuw kwam Nederland korte tijd onder Frans bewind, er werd vrijheid van godsdienst ingesteld. Napoleon vond een klooster niet vrij, dus die vlieger ging daar niet op. Daar wisten de nonnen wel een draai aan te geven. Ze richtten zich op sociale taken, zoals de zorg voor arme en dakloze kinderen en richtten in het klooster een school op voor arme meisjes, hierdoor wist de gemeenschap wederom te overleven.
Halverwege de negentiende eeuw kreeg Nederland echte godsdienstvrijheid waarop de dames hun kans schoon zagen en het klooster flink werd uitgebreid.
Van Inkt naar Wijn: De Opkomst van een Brabants Wijnhuis
In de twintigste eeuw diende zich een nieuw probleem aan: financiële instabiliteit. Het klooster moest zichzelf gaan bedruipen. De oplossing? Een boekbinderij! Decennia lang konden de dames hier geld mee verdienen om het grote klooster te onderhouden en om van te leven. De nonnen waren succesvol met de boekbinderij, maar met de opkomst van de digitale wereld werd het lastig hier nog genoeg geld mee te kunnen verdienen. Er moest een nieuwe bron van inkomsten komen.
De nonnen zouden de nonnen niet zijn als ze niet opnieuw een creatieve oplossing zouden bedenken. De provincie dacht met hen mee. Maar toen de provincie voorstelde om bier te brouwen, verwierpen ze dit idee, er waren al genoeg mannenkloosters die bier brouwden, nee deze dames waren slim en bedachten iets waarmee zij zich konden onderscheiden. What about wine? Wijn, ja! Dat sprak hen aan! En zo werden in 2014 de eerste wijnstokken geplant, en in 2017 de eerste oogst binnengehaald met vrijwilligers, een nieuwe mijlpaal in de rijke geschiedenis van Priorij Sint-Catharinadal.
Wijnmakers met een missie: De experts achter Sint-Catharinadal
Hiervoor moest er wel wat expertise worden ingehuurd en zo kwamen Gerard Horsting en Adam Dijkstra in beeld bij de Priorij.
Adam Dijkstra is niet alleen oenoloog bij De Colonjes, maar ook de vaste wijnmaker voor de nonnen van Sint-Catharinadal. Hij begeleidt het proces van aanplant tot botteling en helpt de dames bij het maken van keuzes. Van het selecteren van druivensoorten zoals Johanniter en Gamay tot het finetunen van vinificatietechnieken: Adam zorgt ervoor dat elke stap in de productie bijdraagt aan het karakter en de kwaliteit van hun wijnen. Zijn expertise en samenwerking met de nonnen hebben een grote rol gespeeld in de opbouw van hun wijngaard tot dit Brabants wijnhuis.
Gerard Horsting heeft zijn sporen verdiend in de Nederlandse wijnbouw en wordt beschouwd als een autoriteit binnen dit kennisgebied. Bij Sint-Catharinadal werkt hij nauw samen met de nonnen om de kwaliteit van de wijnen continu te verbeteren. Zijn brede kennis van zowel traditionele als moderne technieken stelt hem in staat om innovatieve oplossingen te vinden voor de uitdagingen van wijnproductie in Nederland.
Na de inspirerende rondleiding door Priorij Sint-Catharinadal werden we getrakteerd op een boeiend seminar van de twee ervaren oenologen, Gerard Horsting en Adam Dijkstra, die ons meenamen in de wereld van de wijnproductie voor de nonnen.
Met inmiddels zo’n 10 hectare aan wijngaard, waarvan 7,5 hectare druiven oplevert, is het domein een ware parel in Brabant.
We kregen de kans om verschillende wijnmonsters rechtstreeks uit het vat te proeven, vlak voordat ze gebotteld zouden worden. Adam onthulde alvast enkele details over de wijnen van 2023, die naar verwachting frisser zullen zijn dan de voorgaande jaargang, mede dankzij het weer en de wens van de nonnen. Ook vertelde hij over hun experimenten met Gamay-druiven die in ieder geval in de rosé worden gebruikt maar nog niet zeker ook voor een heuse Gamay rode wijn. Rood is gewoon meer een uitdaging in ons klimaat. In ieder geval wordt het een wijn met een vuursteen aroma en niet het bekende banaantjes aroma.
Vervolgens werden we getrakteerd op enkele flessen om te proeven, waaronder een op hout opgevoede Chardonnay en een 10 maanden op de lies opgevoede Pinot Gris.
Uiteraard volgde hierna een rondje door de wijngaard.
De wijngaard is zeker een bezoek waard! Het biedt een voortreffelijk restaurant, een gezellig winkeltje waar je de wijnen kunt kopen, en er is mogelijkheid voor een interessante rondleiding over het terrein en in het klooster. Voor een klein bedrag krijg je een rondleiding door het slot en de wijngaard, compleet met boeiende verhalen en een kijkje achter de schermen. Een aanrader voor iedereen die houdt van geschiedenis en wijn! Meer weten of zelf een bezoek plannen? Kijk op www.sintcatharinadal.nl.
Voor degenen in de buurt van Amsterdam die de reis naar Brabant te ver vinden, ik geef Nederlandse (en andere) wijnproeverijen waar je kunt kennismaken met Nederlandse wijn bij BOB wijn.
