Italië als wijnland: eeuwenoude traditie en ongekende diversiteit
Italië als wijnland kent een indrukwekkende wijntraditie die teruggaat tot de oudheid. Al in de tijd van de Romeinen werd wijnbouw naar een hoger niveau getild. Zij verspreidden wijnstokken door heel Europa en introduceerden technieken die we vandaag de dag nog steeds gebruiken, zoals het rijpen van wijn in amforen en houten vaten. Voor de Romeinen was wijn meer dan een drank: het was een essentieel onderdeel van het dagelijks leven en religieuze rituelen. Het werd vaak verdund gedronken, zelfs door slaven en kinderen.
Sterker nog: in die tijd was wijn vaak veiliger om te drinken dan water. In de overvolle steden waren veel waterbronnen vervuild en kon water ziektes verspreiden. Daarom werd wijn vaak verdund met water en verrijkt met kruiden of honing, niet alleen voor de smaak, maar ook vanwege de veronderstelde geneeskrachtige werking. Die eeuwenoude traditie vormt de basis van Italië’s reputatie als een van de meest toonaangevende wijnlanden ter wereld.
Van Alpen tot Sicilië: de geografische rijkdom van de Italiaanse wijnbouw
Met een lengte van zo’n 1.200 kilometer, van de Alpen tot aan Sicilië, is Italië een land van enorme geografische en klimatologische variatie. Gelegen tussen de 35e en 47e breedtegraad, perfect voor wijnbouw , profiteert het van invloeden van de Middellandse Zee, de Adriatische Zee, de Alpen, de Dolomieten en de Apennijnen. Deze natuurlijke elementen creëren honderden microklimaten die ideaal zijn voor de teelt van meer dan 500 druivenrassen.
Italië’s wijngebieden zijn grofweg in vijf klimaatzones in te delen: (bron wijnacademie)
- Vini Pedemontani (Noord-Italië)
- Vini Centrali (Centraal-Italië)
- Vini Terrenici (kuststrook aan de Middellandse Zee)
- Vini Adriatici (oostelijke kuststreek)
- Vini Mediterranei (de eilanden)
Tussen al die variatie voeren twee bodemsoorten de boventoon: vulkanisch en kalkrijk.
Van Noord naar Zuid
In het noorden van Italië spelen de Alpen een cruciale rol in het klimaat van o.a. twee toonaangevende wijnregio’s: Trentino-Alto Adige en Piemonte.
In Trentino-Alto Adige zorgen frisse berglucht en grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht samen met de wijnmakers voor elegante en verfijnde wijnen. Hier kom je ook de Pinot Nero tegen (Pinot Noir): licht van kleur, met zoals het een goede Pinot Nero of Noir betaamt, met levendige zuren.
Verder naar het westen, in Piemonte, vinden we iconen als Barolo en Barbaresco, gemaakt van de nobele druif Nebbiolo. Deze wijnen staan bekend om hun stevige structuur, lange rijping en expressie van het terroir, van aardse tonen, tot florale finesse.
Uiteraard valt er in het Noorden nog meer te ontdekken, maar dat is voor deze ‘schets’ even te veel.
In het centrale deel van Italië, zoals Toscane en Umbrië, creëren warme dagen en koele nachten een ideale balans tussen fruit en zuren. Hier vind je iconische wijnen zoals de Chianti Classico , Brunello di Montalcino en het toegankelijke maar karaktervolle Morellino di Scansano, allen gemaakt van Sangiovese-druiven.
Het zuiden, met onder andere Sicilië en Puglia, levert volle, robuuste wijnen zoals Primitivo en Nero d’Avola, maar ook verrassend frisse en verfijnde wijnen. Op de hellingen van de Etna groeien druiven op vulkanische gronden, met als witte trots de Carricante, die levendige knisperend frisse wijnen oplevert. Rood voert hier de boventoon met de parmantige Nerello Mascalese, vooral uit hoger gelegen wijngaarden.
Italiaanse mousserende wijnen: meer dan Prosecco
Hoewel Prosecco wereldwijd gedronken wordt, en vooral via de Charmat-methode wordt gemaakt, biedt Italië veel meer als het om mousserende wijn gaat. Denk aan Franciacorta DOCG uit Lombardije: een verfijnde wijn gemaakt volgens de traditionele methode (een tweede vergisting op de fles). Ook Trento DOC, Alta Langa DOCG, Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG en Asti Metodo Classico DOCG behoren tot deze rijke traditie.
Daarnaast zijn er minder bekende, maar zeer interessante herkomstgebieden zoals Lessini Durello DOC, Colli Asolani-Prosecco DOCG en bepaalde versies van Prosecco Conegliano-Valdobbiadene DOCG waar eveneens met een tweede vergisting op fles wordt gewerkt. Elk van deze gebieden heeft zijn eigen stijl, druivenrassen en terroir, van Chardonnay en Pinot Nero tot de lokale held Durella.
Conclusie: Italië blijft verrassen
En er is meer. Nog veel meer! Met zijn ongeëvenaarde verscheidenheid aan druivenrassen, terroirs en wijnstijlen blijft Italië een onuitputtelijke inspiratiebron voor wijnliefhebbers over de hele wereld.
En dan te bedenken dat we nog maar aan de oppervlakte hebben gekrabd! Geen zorgen, ik blijf tikken, stukje bij beetje verschijnen er nieuwe blogs over Italiaanse regio’s, druiven en wijnverhalen.
Wijn proeven waar jij wilt?
Wijn proeven kan overal, thuis, op kantoor of op een sfeervolle locatie. Opgeleid tot registervinoloog aan de Wijnacademie, stel ik proeverijen samen die passen bij jouw groep én jouw smaak. Of dat nu is bij jou, bij BOB Wijn, bij Vindict Wine of gewoon op de plek waar het glas voor jou het mooist klinkt.
Nieuwsgierig? Laat van je horen via het contactformulier .
Bron: Wijnacademie
