Ik schoof aan bij een proeverij van mijn collega Jan Jaap Altenburg in de gezellige Vindict Wijnbar, het was een aardige tijd terug dat ik een tasting van hem bijwoonde, en werd opnieuw geraakt door zijn combinatie van kennis, enthousiasme en zijn vermogen om een verhaal goed neer te zetten
De proeverij werd opgebouwd in vijf flights van twee.

FLIGHT 1: RÍAS BAIXAS & DOURO

Sketch, Rías Baixas, Spanje, Raúl Pérez Albariño 2022:

Hoewel Raul Perez tot de beste wijnmakers ter wereld behoort, had deze wijn had voor mij iets goed te maken. Een jaar geleden proefde ik de Sketch met mijn proefgroep in de wijnbar, unaniem vonden we deze gewoon prima, maar eigenlijk niet speciaal. Na alles wat we erover gehoord hadden, hadden we er meer van verwacht, de wijn was misschien open, maar had veel meer in potentie dan wij toen konden vermoeden, er gebeurde gewoon niet zoveel. Dit keer was alles anders vanaf de eerste snuif aan de wijn, een fijne spanning, een ziltige indruk, vulling, aroma’s van gele pruimen, citrus vruchten, levendige frisse zuren en een ontzettend lange lange afdronk. Toch bijzonder om zo met je neus op de feiten gedrukt te worden hoe belangrijk het moment is wanneer je een wijn drinkt, hoe groot het verschil kan zijn tussen een wijn die nog ‘slaapt’ en een wijn die eindelijk wakker is. Er is natuurlijk maar één manier hoe je daar achter kan komen. en dat is meerdere flessen kopen en dan vanaf een zeker moment ieder jaar een fles openen.

De Sketch (1500 flessen) is gemaakt van druiven afkomstig van zestig tot tachtig jaar oude Albarino stokken in Rias-Baixas. De wijngaarden vind je vlak bij de zee. De wijn is vergist in oude houten vaten en is in diezelfde vaten opgevoed, heeft geen malo gekregen.

Raul Perez

Raul Perez (1972) wordt door belangrijke wijnjournalisten en wijncritici tot de meest invloedrijke wijnmakers ter wereld gerekend. Denk aan Jancis Robinson en Decanter. In 2014 werd Raúl Pérez door een Duitse vakblad uitgeroepen tot 'Winemaker of the Year' en een jaar later riep een Franse wijngids hem zelfs uit tot 'Best Winemaker in the World' (2015).

Perez groeide op in een wijnfamilie in Bierzo en leerde van jongs af aan vooral door te doen en te observeren welke factoren welke invloed hadden op de wijn. Hij deed en doet dit door in de wijngaard en in de kelder jaar na jaar te observeren wat plaats en jaargang doen. Zijn kennis is opgebouwd uit veel ervaring, veel experimenteren en werken met dezelfde percelen, vaak met zeer oude stokken, evenals die van de Sketch. Door samenwerkingen met andere wijnmakers en het maken van wijnen van diverse kleine wijngaarden, verwierf hij steeds meer kennis hierover en dat proces zet alleen maar door. Als ik zo over hem lees doet hij mij ergens denken aan de grote biologen uit onze geschiedenis, mensen die de tijd namen om jaar aan jaar nauwkeurig en met veel geduld te experimenteren en observeren en daarvan te leren.

Voor de wijnen van Perez geldt, dat ieder jaar, ook al komt een wijn van hetzelfde perceel, zal variëren. Perez ziet dat als onderdeel van het werken met levende wijngaarden. Sommige wijnen tonen hun ware karakter pas na tijd en daar zijn we weer terug bij de Sketch ;-)

Xisto Cru, Douro (Luis Seabra) 2023 Rabigato, Códega, Côdega do Larinho, Viosinho, Donzelinho Branco

Ook hier weer een wijn die een veelvoud meer aan plezier gaf dan bij mijn eerste kennismaking. De Xisto Cru had ik afgelopen zomer ook geproefd, een 2022, die was prachtig, maar zo geconcentreerd dat één glas voor mij echt wel genoeg was. De 2023 was veel slanker dan de wijn die ik afgelopen zomer proefde. In het glas, een klein beetje wasachtige textuur, aroma’s van limoen, perzik en een lichte steenachtige indruk die de wijn precies die spanning gaf waar ik zo ontzettend van hou. De smaakintensiteit iets boven gemiddeld. Levendige zuren, een frisse en lange afdronk waarin van alles gebeurt.

Tachtig jaar oude stokken!

De wijn is afkomstig van stokken die gemiddeld zo’n tachtig jaar oud zijn en heeft een lange opvoeding op oude barriques gehad. Daarna een opvoeding op rvs, zonder malolactische vergisting of bâtonnage, waardoor de frisse zuren aanwezig zijn gebleven.

Het is een wijn gemaakt met minimale interventie, zorgvuldig, precies en gecontroleerd. Geen natuurwijn dus, maar een wijn waarin de stijl van Luis Seabra duidelijk herkenbaar is.

Low intervention wijn houdt in dat dat de wijnmaker zo min mogelijk ingrijpt bij het maken van de wijn.  Dat houdt meestal in:
– zo min mogelijk klaren en filteren
– vergisting op eigen gisten, (een vergisting kan veel tijd kosten daardoor).
– zo min mogelijk toevoegingen,
– zo min mogelijk manipulatie in de kelder (geen overmatige extractie, geen kunstmatige ingrepen enz)

FLIGHT 2: STELLENBOSCH & TOSCANE

De Divas, DeMorgenzon, Stellenbosch Zuid Afrika Chenin Blanc 2020

Als Jan Jaap over Zuid-Afrika praat gaan zijn ogen accuut glimmen en het gezicht op pret stand, hij heeft daar een tijdje gewoond en is diverse malen terug geweest. Deze wijn had ik nog nooit geproefd, maar hij stond al een tijd op mijn ‘proberen te proeven’ lijst, terecht, bleek al snel.

Wederom een wijn gemaakt met minimale interventie. De wijn voelt romig en rond, en heeft goeie zuren, het blijft natuurlijk Chenin. Die zuren hebben ook te maken met de hoogte van de wijngaard, de verkoelende invloed van False Bay en het bewust achterwege laten van de malolactische vergisting. Het hout is duidelijk aanwezig, maar mooi geïntegreerd, zachte karameltonen en wat toast van de sur lie rijping, ik proef steenfruit en krijg een indruk van natte steen. Een wijn met lengte en een mooie gelaagdheid.

Een bijzonder perceel

De Divas komt van een apart perceel Chenin Blanc dat in 1972 werd aangeplant. Alleen de beste stokken van dit oude perceel worden geselecteerd voor de Divas. De druiven worden vroeg in de ochtend geoogst, wanneer ze nog koel zijn, dat doen ze om de zuren te behouden.

Een leuk detail: bij DeMorgenzon klinkt altijd klassieke muziek in de wijngaarden en de kelder. Er is ooit geëxperimenteerd met verschillende muziekstijlen bij de wijnstokken, Metallica versus klassiek, en volgens de wijnmaker gaf klassieke muziek het beste resultaat. Sindsdien klinken er dag en nacht Bach, Vivaldi en consorten.

De Divas wordt alleen in goede jaren gemaakt. Jan Jaap is zelf op het domein geweest en kent het huis goed; hij wist twee doosjes te bemachtigen, en dat was ook echt alles wat er beschikbaar was. En daar mochten wij van mee profiteren, joepie!

Old Vine Project: Leuk detail: De Divas dankt haar naam aan 60 jaar oude stokken waarvan zij gemaakt wordt.
Deze stokken staan op een perceel dat wordt beschermd door het 'Old Vine Project' van Rosa Kruger. In Zuid-Afrika begon Rosa Kruger in 2002 met het opsporen van vergeten wijngaarden met oude stokken, de vieilles vignes. Keugee wilde deze stokken beschermen en dat is gelukt. In 2016 ging haar project officieel van start.  Rosa Kruger geldt nog steeds als één van de meest invloedrijke mensen in de Zuid-Afrikaanse wijnbouw.

Isole e Olena: Collezione Privata Chardonnay 2014

Blind zou je deze wijn zomaar in de Bourgogne kunnen plaatsen. Spanning, frisse zuren en een fijn reductief randje, daar ga ik op aan.

De druiven komen uit de Chianti Classico, van hoger gelegen percelen. Warme dagen zorgen voor rijpheid van de druiven, terwijl de koele nachten de frisse zuren waarborgen. De wijn vergist en rijpt op barriques, waarvan een deel nieuw.

In de mond blijft de wijn strak en levendig, met citrus en appel, wat steenfruit, een vleugje vanille en een subtiel rokerig accent. Alles is mooi in balans. Waar De Divas juist open, warmer en romiger was, is deze wijn preciezer naar mijn idee. Doe mij maar een fles!

Waarom een cultwijn?

De Collezione Privata Chardonnay heeft een cultstatus omdat de wijn al jarenlang een hoog niveau laat zien in een duidelijk Bourgondische stijl, maar dan vanuit Toscane. Een plek waar je dat niet direct zou verwachten!

FLIGHT 3 JURA & RIOJA

Bénédicte & Stéphane Tissot, Savagnin “Sous Voile” 2020

Om maar met de naam van de wijn te beginnen, sous voile betekent rijping onder een laagje flor, flor is een natuurlijk dekentje van gistcellen, dat ontstaat alleen onder specifieke omstandigheden. Deze manier van wijnmaken ken je ook uit Jerez, waar onder flor de Fino Sherry wordt gemaakt. Hetzelfde principe dus.

Flor voedt zich oa.met de glycerol en alcohol in de wijn. Omdat glycerol normaal voor een zachtere, rondere mondstructuur zorgt, wordt een Sous Voile wijn dus juist droger, slanker en strakker in de mond.

De wijn toont dan ook de typische oxidatieve aroma ’s van amandel, gedroogde appel, noten en heeft een umami indruk. Stéphane Tissot behoort tot de meest toonaangevende wijnmakers van de Jura. Hij werkt biodynamisch. In het glas is de wijn eerst ingetogen, en wordt daarna steeds warmer en kruidiger. Een wijn die verandert naarmate hij in het glas staat.

López de Heredia: Viña Tondonia Gravonia Blanco Viura 2002

Deze jaargang is speciaal voor mij, het geboortejaar van mijn oudste dochter!
Ik proefde de Gravonia eerder, maar nooit deze uit 2002. in één woord? Intens!

Eén van de oudste wijnhuizen van Rioja met eigen regels

López de Heredia is één van de oudste wijnhuizen van Rioja (opgericht in 1877) en staat bekend om een totaal eigen manier van werken. Je hebt vast wel eens gehoord van een Rioja Crianza of Reserva. Voor die benamingen heeft de DO bepaaalde eisen voor de opvoeding van de wijn, waaraan wijnen met deze benamingen op het etiket, minimaal moeten voldoen. Alleen heeft dit wijnhuis zijn eigen regels bedacht die ver de minimale toch al lange opvoeding van de Rioja wijnen ontloopt. Voor de witte Gravonia betekent dat: vier jaar rijping op oud Amerikaans eiken, gevolgd door meerdere jaren flesrust voordat de wijn überhaupt het wijnhuis uit mag. Daardoor proeven Gravonia wijnen heel anders dan de meeste witte Rioja: het resultaat is een herkenbare, behoorlijk oxidatieve stijl. Even weten dus wat je bestelt als je denkt, mmmm een witte Rioja, want dan moet je wel van die oxidatieve stijl houden.

De wijn?

Eén grote notenbar: amandel, hazelnoot, walnoot, gedroogde appel, beurse gele appel, kamille. Misschien zou je kunnen zeggen, een beetje Sherry achtig. Een wijn met een hoge smaak intensiteit en een intens lange afdronk. Met een stukje kaas erbij wordt de wijn zachter, ronder en wellicht toegankelijker.

Haro, het dorpje waar dit wijndomein te vinden is, blijft overigens één van mijn favoriete plekken. Ik heb daar vlak bij een week gestaan met autopech, geen slechte plek om vast te zitten overigens. Vlak bij Miranda del Ebro komen drie rivieren bij elkaar, je kan er prachtig wandelen en fietsen, van goede wijnen genieten en natuurlijk Pinchos! Alleen de informatie borden in het Baskisch…daar konden we geen touw aan vast knopen, wel een bijzonder schrift om te zien!

FLIGHT 4, BEAUJOLAIS & RHÔNE

Yvon Métras. Beaujolais 2022, Gamay

Wederom een wijn gemaakt met minimale interventie. De neus is meteen spannend en uitnodigend, met volop rood fruit wat reductie die verdwijnt en kruidigheid. In de mond een wijn die levendig en prikkelend is, er gebeurt echt van alles. Spannend en enorm sappig. Als ik het goed heb begrepen is dit voor Jan Jaap de allerbeste Beaujolais die hij ooit geproefd heeft. Heeft die mededeling ons beïnvloed bij het proeven? In ieder geval heeft de slok grote indruk gemaakt en ben ik deze niet vergeten.

Yvon Métras natuurwijn of ‘Low intervention’?

Heel kort gezegd vertrekt natuurwijn vanuit het principe van zo min mogelijk ingrijpen in de kelder, dus zonder correcties en met hooguit een minimale sulfiettoevoeging (vaak ≤ 30 mg/l, meestal pas bij botteling) terwijl low intervention wijn dezelfde filosofie volgt, maar meer ruimte laat om, indien nodig, bewuster in te grijpen om balans en stabiliteit te waarborgen. Tsja. het is een dun lijntje wat mij betreft, zeker als Jan Jaap vertelt dat deze wijn 0 mg sulfiet heeft gekregen, want hoe stabiel is je wijn dan? Afijn, Métras stuurt aan op balans, sappigheid, verteerbaarheid en stabiliteit en grijp in als dat nodig is om zijn wijn overeind te houden.

Métras op een rijtje

• Druif: Gamay, afkomstig van oude stokken
• Wijngaard: biologisch/biodynamisch geïnspireerd, met respect voor bodem en plant
• Vergisting: spontaan, met (semi-)carbonische maceratie van hele trossen
• CO₂: niet toegevoegd, natuurlijke vergisting doet het werk
• Opvoeding: geen nieuw hout, vaak oude vaten, foudres of beton
• Interventie: minimaal, geen filtering
• Sulfiet: zeer laag, geen of alleen bij botteling
• vaak licht reductief
• nerveus, levendig en energiek
• puur fruitgedreven
• maar volgens de informatie zelden funky, muizig of extreem, hoewel fles die wij proefden geen muis had op dat moment, verscheen dat wel toen Jan Jaap de wijn in de avond terug proefde. Niet te lang open laten staan misschien dus?

Métras Pionier in hart en wijngaarden

Yvon Métras wordt gezien als één van de pioniers die eind jaren ’80 en begin jaren ’90 de Beaujolais nieuw leven inbliezen. Hij stapte in 1988 uit een coöperatie en begon op zijn eigen manier te werken met oude stokken Gamay, biologisch wijngaardbeheer en minimale interventie in de kelder. En dat in een tijd waarin de regio vooral bekend stond om massa-productie. Daarmee werd hij, samen met o.a. Marcel Lapierre, een voortrekker van de 'natuurwijn' beweging in Beaujolais. 

Zijn domein is klein, zo’n 5 hectare. Exacte cijfers publiceert hij niet, maar het gaat om een zeer kleine hoeveel flessen, dat is natuurlijk ook een belangrijke reden dat zijn wijnen wereldwijd worden gezien als cultwijnen, ze zijn schaars, gewild en binnen korte tijd totaal totaal uitverkocht. Bijzonder om geproefd te mogen hebben dus!

L’Anglore“Nizon” Grenache 2022

Een zachte natuurwijn, maar eerlijk is eerlijk, ik werd niet direct geraakt door deze wijn. Ik ben vergeten hier een notitie te maken en kan de smaak van de wijn niet terug halen helaas. Misschien was ik nog te veel bezig met Métras?

flight 5 Toscane versus Bordeaux

Marchesi Antinori, Tignanello 2021 Sangiovese, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc

Jan Jaap had bij de aankondiging van deze proeverij en een foto van de wijnen op zijn Instagram post meteen het commentaar gekregen van een kijker, dat een wijn waarvan zoveel flessen worden geproduceerd geen cult wijn is. Dat kon hij uiteraard meteen mooi ontkrachten. Ja, er worden veel flessen van gemaakt, zelfs zo’n 150.000, maar toch is het een cultwijn! Het is namelijk de allereerste die in 1971 in de Chianti besloot om een 100 % Sangiovese te maken en de verplichte witte druiven weg te laten. Daarmee lag de wijn uit de Chianti DOCG. Het werd een IGT Toscana en daarmee een Super Tuscan. De Tignanello van Antinori was dus een heuse trendsetter en is daarmee wel degelijk een cult wijn!

Druiven: ongeveer 80% Sangiovese, 15% Cabernet Sauvignon, 5% Cabernet Franc en soms een beetje Syrah.
Opvoeding: 14 maanden op hout.

In het glas: rood fruit, kruiden, subtiel hout, gepolijste tannines en een intens lange afdronk waarin het fruit eindeloos blijft hangen.

Château La Fleur-Pétrus Pomerol 1992 Merlot, Cabernet Franc

La Fleur-Pétrus heeft cultstatus omdat het ligt op één van de meest begeerde stukjes grond van de Bordeaux, namelijk precies tussen Pétrus en Château Lafleur.
Ze hebben 18,7 hectare, in de Bordeaux is dat niet heel veel. Zoals je begrijpt verwijst de naam van de wijn naar beide buren

Maar dan het wijnjaar 1992, het geboortejaar van Jan Jaap, helaas geen goed wijnjaar in deze streek. Het was een moeilijk jaar, en ook nog eens met regen tijdens de oogst.
Veel wijnen zijn daardoor lichter dan in warmere jaren waardoor de wijnen sneller verouderen, zo ook deze wijn. Deze fles was zijn tijd wel een beetje voorbij. Niet kapot, maar ook niet meer echt aanwezig. Jan Jaap proefde er nog wel wat munt in en nadat hij dat aangaf konden wij dat herkennen. In ieder geval was er geen spoortje rood fruit meer te bekennen en hadden de tertiaire aroma’s ook reeds de benen genomen.
Toch blijft het bijzonder om zo’n wijn te openen, al is het maar om het verhaal, meer lezen over wijnaroma’s die veranderen in de loop der jaren? Lees dan mijn blog https://wijnmetsascha.nl/de-magie-van-oude-wijn-een-reis-door-de-tijd/

Een indrukwekkende proeverij

Dit was de laatste flight, het was indrukwekkende proeverij waarbij Jan Jaap ons mee nam langs oa. de details over low interventie wijn versus natuurwijn, waarom sommige wijnen tijd nodig hebben om zich te laten zien, en waarom een ‘cultstatus’ zelden met één factor te maken heeft. Dat soort inzichten maken een middag proeven niet alleen leuk, maar ook heerlijk leerzaam! Ik kan weer wat afstrepen van mijn lijstje!

Zelf een proeverij organiseren?

Wil jij ook zo’n leuke proeverij meemaken? Neem dan een kijkje op de website bij https://www.vindict.nl/pagina/wijnproeverijen-amsterdam waar je kan aansluiten bij diverse proeverijen, daarnaast geef ik geef zelf ook wijnproeverijen op maat voor bedrijven en privégezelschappen. Van thematisch en verdiepend tot toegankelijk en gezellig, alles is mogelijk!
Stuur gerust een mail naar https://wijnmetsascha.nl/contact/om de mogelijkheden te bespreken.