Côte d’Or departement en Côte d’Or wijnregio
Vanaf Chénove, iets ten zuiden van Dijon, kun je de bordjes Route des Grands Crus volgen en een dikke 60 km genieten van wijngaarden en de wijndorpen van de Bourgogne. Een fanatische route om te fietsen of om met de auto te doen.
Dijon, de stad vlak bij Marsannay is weliswaar de grootste stad van het departement Côte d’Or, maar hoort niet bij de wijnstreek Côte d’Or. Lekker duidelijk weer. Het hoort dan wel weer bij de wijnstreek AOC Bourgogne. Hoewel… in 2020 werd daar bijna een stokje voor gestoken tot grote schrik van de wijnboeren.
In 2020 wilde het Franse instituut dat keurmerken voor agrarische producten uitgeeft, de rechten van de Bourgogne intrekken voor het gebied rondom Dijon. Gelukkig werd dat besluit teruggedraaid. Er blijkt namelijk wel degelijk kwaliteit te vinden, je moet gewoon weten waar je moet zoeken. Volgens Jasper Morris MW vind je hier o.a. één van de beste crémant producenten van de Bourgogne, ‘Louis Picalemot’.
De wijngaarden direct rondom Dijon hebben het al eerder te verduren gehad. Pinot Noir, lang geleden Pineau, staat in de Bourgogne al eeuwen aangeplant, zo ook hier. Ooit stond er ook Gamay, maar dat werd in de 14e eeuw verboden; de toenmalige hertog beschouwde Gamay als een inferieure druifsoort. Er was dus toen al een soort van wijnwet.
In de 19e eeuw roken veel wijnboeren rondom Dijon groot geld en werden de stokken direct rondom Dijon gerooid voor een commerciëlere, productievere druifsoort, bulk dus. Ironisch genoeg bleek Phyloxera hier niet het probleem, maar juist de oplossing 😉. Na deze uitstap kwam de echte oplossing en werd in 1936 het AOC-systeem ingevoerd, een systeem dat eisen stelt aan o.a. de druivensoort, de opbrengst, het smaakprofiel, de hoeveelheid stokken enzovoort. Sindsdien vind je hier voornamelijk Pinot Noir en Chardonnay. Wist je overigens dat de wijnboeren een heel klein percentage andere toegestane druiven, o.a. Pinot Gris, mogen toevoegen aan hun wijn? Toen ik dat voor het eerst hoorde, voelde ik me echt een beetje voor de gek gehouden, wat? Hoezo? Maar wees gerust, dit schijnt bijna nooit te gebeuren.
Côte d Ór
Het gebied Côte d Ór kan je opsplitsen in de Côte de Nuits en de Côte de Beaune. je vind hier beroemde wijnen die tot de wereldtop en tevens de duurste wijnen van de wereld behoren. Bijna de hele wereld wil Bourgogne, daarom zijn de prijzen van de gemiddelde fles ook relatief hoog.
De Côte van de Côte d’Or dankt zijn naam aan de geografische ligging: een glooiende, vrijwel aaneengesloten heuvelrug van wijngaarden die zich uitstrekt van Dijon tot Santenay. De hellingen, ideaal gericht op het oosten en zuidoosten, profiteren van maximale zonblootstelling en bieden perfecte condities voor druiventeelt. De toevoeging “d’Or” verwijst waarschijnlijk naar het woord Oriënt, oftewel de opkomende zon. De naam “Côte” benadrukt uiteraard de natuurlijke helling van deze heuvelrug.
De Côte d’Or is niet zomaar in twee delen opgesplitst. Dat heeft alles te maken met een aantal verschillen. Zo zijn in de Côte de Nuits de hellingen iets steiler, waar ze in de Côte de Beaune juist glooiender zijn. Daar waar de expositie in het Noorden meer naar het Oosten is, gaat die naar het Zuiden toe meer in Zuid-Oostelijke richting. Ook in de bodem vind je wat verschillen en dat is exact de reden waarom in het ene gebied meer Pinot Noir staat en in het andere gebied meer Chardonnay. Even heel kort door de bocht bevat de hele Côte d’Or kalk, maar de Côte de Beaune bevat net iets meer kalk in de bodem en daar gedijt de Chardonnay uitstekend op. De bodem van de Côte de Nuits is iets harder.
De hele Côte d’Or heeft 30 gemeentelijke appellations waarvan er 10 in de Côte de Nuits liggen en 20 in de Côte de beaune. De Côte de Nuits heeft dan wel weer meer Grand Crus, namelijk zo’n 24, waar de Côte de Beaune er 8 telt.
Côte de Nuits
Laten we eerst eens naar de Côte de Nuits kijken, een strook die van iets ten Zuiden van Dijon loopt tot aan iets voor Ladoix in de Côte de Beaune. Deze subregio strekt zich over zo’n 20 kilometer uit en herbergt alle rode Grand Crus van de Côte d’Or, op één na: Corton, die in de Côte de Beaune ligt. Hier in de Côte de Nuits vind je ongeveer 2600 ha aan wijngaarden en regeert Pinot Noir die vooral krachtige en elegante rode wijnen voortbrengen. Naast Pinot Noir worden er in sommige gemeente appellations ook wat witte wijnen gemaakt.
Van noord naar zuid verkennen we de tien gemeenteappellations van de Côte de Nuits:
We starten in Marsannay, een bijzondere appellation die niet alleen rode en witte wijnen, maar ook rosé voortbrengt. Het is de enige gemeente appelation die dat mag! Hierna komen we in Fixin, geliefd om zijn krachtige en gestructureerde wijnen. Vervolgens betreden we Gevrey-Chambertin, een appellation met een indrukwekkende reputatie dankzij Grands Crus als Chambertin en Chambertin-Clos de Bèze.
De reis gaat verder naar Morey-Saint-Denis, een dorp dat zowel rijke als verfijnde wijnen voortbrengt. Vervolgens komen we in Chambolle-Musigny, bekend om zijn zijdeachtige en elegante Pinot Noir. Hierna ligt Vougeot, de thuisbasis van de beroemde Clos de Vougeot, een van de meest iconische wijngaarden van de Bourgogne.
In het hart van de regio ligt Nuits-Saint-Georges, een appellation die krachtige wijnen levert met een groot bewaarpotentieel. Tot slot omarmt Côte de Nuits Villages wijnen uit meerdere dorpen.
“De Côte de Nuits is beroemd om zijn 24 Grand Crus, waarvan er op één na allemaal zijn gereserveerd voor rode wijn – de enige uitzondering is Musigny, dat ook witte wijn produceert.
De wijnen uit de Côte de Nuits zijn over het algemeen krachtiger en hebben een meer gelaagde structuur in vergelijking met de verfijndere rode wijnen uit de Côte de Beaune. Uiteraard zijn er uitzonderingen, want wijn blijft ook een product van de producent en jaargang.
De duurste Bourgogne: Romanée-Conti
Er wordt wel vaker gesproken over dure Bourgogne, maar als je het dan echt over dure Bourgogne hebt dan val je wel even van je stoel. De duurste Bourgogne-wijn is Romanée-Conti, geproduceerd door Domaine de la Romanée-Conti (DRC). Domaine de la Romanée-Conti (DRC) is gelegen in het dorp Vosne-Romanée. Zoals je net gelezen hebt hoort dat bij de Côte de Nuits. Dit wereldberoemde domein bevindt zich in de Côte de Nuits, een subregio van de Bourgogne die bekend staat om zijn uitzonderlijke Pinot Noir-wijnen. DRC produceert enkele van de meest prestigieuze en kostbare wijnen ter wereld, zoals Romanée-Conti, La Tâche en Richebourg. Een enkele fles kan tienduizenden euro’s kosten, en bepaalde jaargangen hebben op veilingen prijzen van meer dan €100.000 bereikt.
Hoezo zo exclusief en zoveel geld?
- Uniek terroir: De wijngaard Romanée-Conti is met z’n 1,8 hectare echt een kleinood, met een microklimaat en bodem die bijna speciaal ontworpen lijken voor Pinot Noir. Maar ja, is dat écht al die euro’s waard?
- Beperkte productie: Slechts 5.000 flessen per jaar. Schaarste doet wonderen voor de prijs, dat wordt nu al iets duidelijker…
- Historie en prestige: Met een geschiedenis die teruggaat tot de 13e eeuw en een ongeëvenaarde reputatie, is het wijnhuis uitgegroeid tot een absolute legende.
- Cultstatus en hype: Tja, als topcritici als Robert Parker de wijn een iconische status toeschrijven, volgt de rest vanzelf. Aha! Dat verklaart dus een hoop!
Is het ’t waard?
Wie zal het zeggen? Ik heb niet de illusie dat ik ooit een slok zal proeven, maar één ding is zeker: het verhaal is minstens zo indrukwekkend als de prijs!
Hospices de Beaune bezit nu ongeveer 60 hectare aan wijngaarden, waarvan een aanzienlijk deel bestaat uit prestigieuze appellations zoals Corton, Pommard, en Meursault. Elk jaar in november organiseert het hospitaal de beroemde Hospices de Beaune-wijnveiling, ’s werelds oudste wijnveiling. De opbrengsten van deze veiling worden nog steeds gebruikt voor de restauratie van het historische pand en voor medische en sociale doelen. Sommige wijnhuizen en individuen schenken jaarlijks een vat wijn (de zogenaamde Pièce des Présidents) aan het Hospices de Beaune. Dit speciale vat wordt geveild naast de wijnen van hun eigen wijngaarden, en de opbrengst gaat vaak naar een specifiek goed doel. Hierdoor heeft de veiling een extra filantropisch karakter. Deze veiling trekt wijnliefhebbers en verzamelaars van over de hele wereld en speelt een belangrijke rol in de Bourgondische wijnwereld. Je herkent de vaten van Hospice de Beaune aan een rood geverfd middenstuk.
Côte de Beaune
Tijd om een kijkje te nemen in de Côte de Beaune, een prachtig wijngebied met 8 Grands Crus en maar liefst 20 gemeenteappellations. Van noord naar zuid omvat de Côte de Beaune enkele van de meest prestigieuze wijngebieden ter wereld, bekend om zowel rode als witte wijnen van topkwaliteit.
De route begint in Ladoix-Serrigny, gevolgd door bekende dorpen zoals Aloxe-Corton, waar de beroemde Corton en Corton-Charlemagne Grands Crus worden geproduceerd. Vervolgens komen we in Pernand-Vergelesses en Savigny-lès-Beaune, beide geliefd om hun verfijnde en toegankelijke wijnen.
De hoofdstad van de regio, Beaune, staat bekend om zijn rijke wijntraditie en het iconische Hospices de Beaune. Verder zuidwaarts vinden we Pommard en Volnay, beroemd om hun krachtige en elegante Pinot Noir-wijnen.
Hierna komen Meursault, Puligny-Montrachet, en Chassagne-Montrachet in beeld, de drie dorpen die samen enkele van de meest legendarische witte wijnen van de wereld voortbrengen, met als hoogtepunt de Grand Cru Montrachet.
De reis eindigt in Santenay en Maranges, waar we weer krachtige, maar toegankelijke rode wijnen tegenkomen. Samen vormen deze dorpen de rijke en gevarieerde wijnwereld van de Côte de Beaune, toch eigenlijk een onmisbare bestemming voor elke wijnliefhebber!
Benieuwd naar meer? Lees verder op mijn website en ontdek alles over de Crus van de Bourgogne of verdiep je in de diverse appellations van de Bourgogne.
Bronnen: The Wines of Burgundy, Wijnacademie, Inside Burgundy
Dankjewel!